Samenvattingen lezingen 27 september 2003.

Het opzetten van een digitaal familiearchief - de heer ir H. Feikema, voorzitter van de Genealogische Vereniging Prometheus.
Wie heeft geen foto’s van voorouders waarvan nog maar een enkel exemplaar bestaat? Soms meer dan honderd jaar oud. Zeldzame afbeeldingen, maar o zo kwetsbaar. Een brand, een overstroming of een andere catastrofe, en weg is alles. Alleen in onze herinnering leven deze voorouders dan nog voort. Voor onze nakomelingen later slechts een naam, een voorouder die hen niets meer zegt. Met dit in gedachten ben ik een paar jaar geleden begonnen met het digitaliseren van oude familiefoto’s, want juist op deze manier is dit materiaal voor het nageslacht goed te bewaren en eenvoudig te dupliceren. Al bezig zijnde leek het mij een goed idee me niet alleen tot foto’s te beperken, maar daarbij ook andere documenten te betrekken, zoals akten, geboortekaartjes en aankondigingen van huwelijken en overlijden. Kortom, alles wat in een familiearchief wordt aangetroffen en gescand kan worden. Later zijn daar nog geluidsbanden en films bijgekomen.
Op deze wijze bezig zijnde loop je al gauw tegen het probleem aan dat alle gescande afbeeldingen, geluid en films als los zand aan elkaar hangen. Om hierin enige systematiek aan te brengen heb ik voor elke voorouder een soort website ontworpen.Het bijzondere hiervan is dat op eenvoudige wijze koppelingen met die bestanden kunnen worden gelegd die alleen op een bepaalde voorouder betrekking hebben. Door deze websites verder te koppelen aan een kwartierstaat of parenteel is een klik op bijvoorbeeld een kwartiernummer voldoende om zeer snel toegang te krijgen tot alle informatie over dat betreffende familielid. Dit kan zijn in de vorm van een diavoorstelling, gesproken woord, muziek of een filmpje met dierbare herinneringen.

In de lezing wordt uitgelegd hoe het opzetten van een dergelijk digitaal familiearchief in zijn werk gaat en wat u daarvoor allemaal nodig heeft. De voordracht wordt afgesloten met een demonstratie.


Genealogiebeoefening in het kader van onze kijk op de geschiedenis,
afsluitende lezing door de heer ir H. Feikema, voorzitter van de Genealogische Vereniging Prometheus.
Steeds vaker komen wetenschappers en andere onderzoekers tot de conclusie dat er met onze geschiedenis iets mis is, dat de tijdrekening niet klopt en dat onze geschiedenisboeken eigenlijk zouden moeten worden herschreven. Want in het verleden werden documenten op grote schaal vervalst, werd de chronologie kunstmatig verlengd en werden verhalen over gebeurtenissen in andere landen voor de eigen geschiedschrijving gebruikt. Hierdoor is er een vertekend beeld van de geschiedenis ontstaan. Deze ontdekkingen hebben grote gevolgen voor het genealogisch onderzoek in de middeleeuwen. Zo is bijvoorbeeld aangetoond dat de Karolingische dynastie (7e tot 9e eeuw) een reflectie is van een dynastie van het Byzantijnse Rijk van de 4e tot 6e eeuw. Voor andere dynastieën zijn soortgelijke reflecties gevonden.

In de lezing wordt een overzicht gegeven van de onderzoekingen die tot de twijfels over de juistheid van de Europese geschiedenis hebben geleid. Verder zal aandacht worden besteed aan de consequenties voor ons familieonderzoek.


Genealogie voor beginners - de heer ir A.P. Thijssen.
Leidraad voor de beginnende genealoog, maar niet alleen de beginnende, zal de vraag zijn, wat men allemaal van de ouders, grootouders, enz., wel of niet overleden, zou willen weten. In wat voor gezin ze zijn opgegroeid, welke school, hobbies, eerste baan en eventuele carriere, enz. hebben ze gehad? En natuurlijk ook hoe men de echtgeno(o)t(e) heeft ontmoet. Eigenlijk moet men als genealoog haast ongepast nieuwsgierig zijn.

Daarna komt de vraag wat men eigenlijk wil uitzoeken. Een stamreeks, genealogie of wellicht een kwartierstaat. Deze begrippen zullen kort toegelicht worden.

Het zoeken naar de "harde" data, zoals geboortedatum, trouwdatum en overlijdensdatum zal behandeld worden tot aan het begin van de Burgerlijke Stand en Bevolkingsregisters.
Dan komen vervolgens andere primaire bronnen ter sprake: Doop-, Trouw- en Begraafboeken. Een belangrijk punt is, waar deze bronnen zich bevinden en hoe ze te raadplegen zijn.

Ook zal aandacht besteed worden aan andere beschikbare bronnen uit de 18e, 19e en de 20e eeuw. Voorbeelden: kadaster, notarieel archief, rechterlijk archief, weeskamer archief, enz.


Digitale toegankelijkheid van collecties bij het CBG - de heer dr A.J. Lever, directeur van het Centraal Bureau voor Genealogie.
Het Centraal Bureau voor Genealogie werkt al jaren aan het digitaal toegankelijk maken van zijn collecties en andere genealogische informatie. Eerste exponenten daarvan waren de geautomatiseerde catalogus in de studiezalen en de opbouw van een informatieve website.

Inmiddels zijn naast de geautomatiseerde catalogus een aantal andere - nadere - toegangen op de collecties tot stand gekomen. Voor de genealogie sec is dat de digitale versie van het Genealogisch Repertorium, voor de heraldiek is dat de Heraldische Databank en, voor de toegang op biografische woordenboeken, de Biografische Index.

Inmiddels hebben ook digitale en gedigitaliseerde collecties hun intrede gedaan. Het belangrijkste voorbeeld van een digitale collectie is de collectie persoonlijsten uit de Gemeentelijke Basisadministratie met inmiddels gegevens over 1.200.000 overledenen. De grootste digitale collectie is de collectie familieadvertenties die inmiddels 620.000 pagina's met opgeplakte advertenties omvat. Daarnaast zijn er kleinere collecties gedigitaliseerd, waaronder een fotocollectie waarin zo'n 40.000 portretten voorkomen.

Deze digitale (toegangen op) collecties zijn ten dele ook te vinden op de website van het bureau (www.cbg.nl). Naast de bij het CBG berustende collecties zijn er ook op het internet zelf in toenemende mate resultaten van genealogisch onderzoek te vinden. Ook hier probeert het CBG een rol te spelen in het vindbaar maken ervan.

Tijdens de lezing zullen de bovengenoemde aspecten nader toegelicht worden.


Genealogisch Computerprogramma GP/Familie - de heer ir H. Hendriks.
GP/Familie is een Windows genealogieprogramma, dat erg gebruiksvriendelijk is.

Aan de opbouw van de vensters is duidelijk te zien, dat het een Windowsprogramma is. De opdrachten en de knoppen staan op balken. De opdrachten kunnen op drie verschillende manieren gegeven worden: door te klikken, met toetscombinaties of met het snelmenu.

Voor de gebruiksvriendelijkheid zijn de bij elkaar behorende opdrachten zoveel mogelijk bij elkaar gezet. Zo staan de opdrachten, die iets te maken hebben met het samenstellen van een gezin, bij elkaar op hetzelfde submenu.

Bij het invoeren van genealogische gegevens moeten dikwijls dezelfde namen en plaatsen ingevoerd worden. Voor het invoeren van de familienamen, de plaatsen en de gezindten zijn klaplijsten aangebracht. Door een klaplijst te openen en een gegeven te selecteren wordt dit gegeven naar het persoonstabblad gekopieerd. Bovendien is er een uitgebreid klembord aangebracht, waarop twaalf verschillende teksten gezet kunnen worden om te kopiëren naar de invulvelden.

Er kan op verschillende manieren door de gegevens gebladerd worden. Op volgorde van invoer, op alfabetisch lexicografisch volgorde van de familienamen en aan de hand van familierelaties.Het zoeken of selecteren van personen kan aan de hand van verschillende criteria gedaan worden. Criteria gesteld aan de voornamen, familienamen, plaatsen en data.

De bekende uitvoeren zijn mogelijk. Parentelen, genealogieën, kwartierstaten, stamreeksen en persoonskaarten in tekst of in diagrammen. Bovendien kan de uitvoer in opgemaakte tekst voor de tekstverwerkers (RTF) gezet worden. De uitvoer kan ook gereed gemaakt worden om daarna op internet (HTML) te zetten.

Er is een mogelijkheid om foto’s op te slaan en foto’s in de uitvoer af te drukken.

GP/Familie werkt met een Access-databank. Er kunnen miljoenen personen opgenomen worden. Gedcombestanden kunnen ingelezen en gemaakt worden.


Het zoeken naar voorouders op internet - de heer ing. D. Korbee.
Met de naam Internet duiden we het wereldwijde netwerk van computernetwerken aan. Deze computernetwerken zijn netwerken van universiteiten, overheden en bedrijven, verspreid over de gehele wereld, die vrij toegankelijk zijn gemaakt. Elke op zo'n computernetwerk aangesloten computer kan hierdoor informatie die, waar ook ter wereld, op een andere aangesloten computer opgeslagen is inzien en zelfs verkrijgen. Tegenwoordig zijn er zo'n 0,5 - 1 miljard computers, verdeeld over meer dan 200 landen aangesloten.

Hierdoor is Internet tegenwoordig de plaats waar een steeds toenemend aantal mensen informatie uitwisselt. Dit geldt evenzo voor genealogen, archieven en genealogische verenigingen.
In 1995 kwamen het Rijksarchief in Overijssel en het gemeentearchief Zwolle met informatie betreffende de inhoud van hun archieven (overzicht en inventaris op Internet. Daarna volgden het Gemeentearchief Delft met de Digitale Stamboom (1997) (inmiddels o.a. gevolgd door de Archiefdienst voor Kennemerland, het Gemeentearchief Rotterdam, de Archiefdienst Amersfoort, het Gemeentearchief Leiden, het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven) en de Rijksarchiefdienst met GenLias met gegevens over alle provincies (echter vaak slechts een deel van de B.S. (tot 1922) en voor Zuid-Holland slechts over de plaatsen Brielle en Hellevoetsluis) waarmee persoonsgegevens uit de DTB en de BS gevonden kunnen worden.

Daarnaast is Internet een makkelijke en relatief goedkope manier voor genealogen om onderling in kontakt te komen en informatie uit te wisselen. Dit gebeurt met E-mail. Een genealoog stuurt, op een voor hem geschikt moment, een andere genealoog bij voorbeeld een bericht over een gemeenschappelijke voorouder. De ontvangende genealoog krijgt dat bericht in zijn computer wanneer hij, op een door hem gekozen tijdstip (later dan de verzending), kontakt maakt met zijn Internet provider. Hij kan dat bericht desgewenst bevestigen, uitprinten en/of direkt in de lopende versie van een artikel in zijn tekstverwerker opnemen.

Ook is Internet een goede manier om vragen aan een "grote", maar vooral groeiende groep genealogen te kunnen stellen. Rond veel onderzoekgebieden zijn "discussiegroepen" gevormd. Deze discussiegroepen heten Usenet newsgroups. Ze zijn er b.v. over de Benelux, Frankrijk, Noorwegen, achternamen, enz. en heten dan soc.genealogy.benelux, soc.genealogy.french, soc.genealogy.nordic, soc.genealogy.surnames, enz.; in totaal 25, waarbij surnames is uitgesplitst in achternamen in 7 landen/taalgebieden. Een bericht naar zo'n nieuwsgroep wordt gedurende enige tijd in een computer bewaard en iedereen die verbinding met deze nieuwsgroep maakt ziet het en kan eventueel reageren. Dit reageren kan direkt naar de zender van het bericht zijn, maar (vooral wanneer de reageerder meent dat het antwoord voor meer mensen van belang kan zijn) vaak ook naar de nieuwsgroep, zodat iedereen het kan lezen.

Doordat er zo veel informatie op de computers van Internet staat is het moeilijk het kaf van het koren te onderscheiden. Om dat mogelijk te maken zijn er programma's ontwikkeld die het Internet afzoeken naar onderwerpen. Deze programm's, search engines genaamd, kunnen we gebruiken om de plaatsen (computers) waar een artikel over een bepaald onderwerp staat te vinden. Bekende zoekprogramma's zijn: Google, ilse, yahoo enz. Deze zoekprogramma's kunnen we ook gebruiken om naar een achternaam te zoeken.
Tenslotte zijn vooral de landelijke on-line telefoonboeken zeer geschikt om namen in binnen- en buitenland te vinden.


Wat moet je doen om een CD te maken – de heer M.J.M. Vis.
Voor degenen, die over een grote hoeveelheid (genealogische) gegevens beschikken en deze willen uitbrengen op een CD, is er een lange weg te gaan.

De bronbeschrijvende informatie wordt veelal bewerkt met een tekstverwerker en de bronverwijzende informatie met een database. En eventueel kunnen bronnen worden gescand.
De database heeft als voordeel dat de informatie ook toegankelijk is voor andere zoeksystemen zoals GenLias, Digitale Stamboom etc. Daarnaast is deze een krachtig en haast onmisbaar hulpmiddel bij de opsporing van allerlei typefoutjes. Ook kan, in het geval de database veel informatie bevat, eenvoudig een selectie worden gemaakt van de gegevens die wel op de CD worden uitgebracht.

Om de informatie na jarenlange arbeid te kunnen presenteren aan een breder publiek kunnen alle bestanden worden omgezet in het pdf-formaat, dat door ieder kan worden ingelezen. In deze bestanden kan op twee manieren worden gezocht naar informatie. In beide gevallen moet er nog wat werk worden verzet.
De eerste is het gebruik van bookmarks of bladwijzers, Deze kunnen vrij eenvoudig worden aangemaakt en zijn onmisbaar bij de bronbeschrijvende en de gescande bestanden. De tweede is het aanmaken van indexbestanden. Met deze bestanden kan op de gehele CD, of naar keuze een deel ervan, worden gezocht naar een woord of een deel ervan. Dit laatste gebeurt exact. Dus woorden die verkeerd zijn ingetypt worden niet gevonden.

In de laatste fase volgt nog een het ontwerp van de omslag van en het boekje bij de CD. Hierin komt de voor de gebruiker onmisbare informatie: de inhoudsopgave ( bronvermelding), het auteursrecht, het installeren van de Cd en het gebruik van de zoekfuncties.


Genealogische Vereniging Prometheus / TUDelft / E-mail: webmaster@prometheus-delft.org
Laatst gewijzigd 24 september 2003