Het Familiearchief als Website


H. Feikema


Inleiding

Ook u zult nog wel foto's van voorouders hebben waarvan nog maar een enkel exemplaar bestaat. Soms meer dan honderd jaar oud. Zeldzame afbeeldingen, maar o zo kwetsbaar. Een brand, een overstroming of een andere catastrofe, en weg is alles. Alleen in onze herinnering leeft de afgebeelde persoon dan nog voort. Voor onze nakomelingen later slechts een naam, een voorouder die hen niets meer zegt. Met dit in gedachten ben ik een jaar geleden begonnen met het digitaliseren van oude familiefoto's, want juist op deze manier kun je tegenwoordig thuis heel eenvoudig kopieën van goede kwaliteit maken, waarvoor geen specialistische kennis nodig is, hooguit wat ervaring met de computer. Al bezig zijnde leek het mij een goed idee om me niet alleen te beperken tot foto's, maar daarbij ook andere documenten te betrekken, zoals kopieën van akten, geboortekaartjes en aankondigingen van huwelijken en overlijden. Kortom, tot alles wat in een familiearchief wordt aangetroffen en gedupliceerd kan worden.
Inmiddels heb ik een aardige verzameling opgebouwd die al heel wat megabytes op mijn PC in beslag neemt. Om hierin enige systematiek aan te brengen heb ik dankbaar gebruik gemaakt van het in 1999 verschenen boekje Van schoenendoos tot familiearchief, uitgegeven door de Afdeling Koggenland van het NGV. Maar ondanks dat, hangen de foto's en andere bescheiden toch min of meer als los zand aan elkaar. En dat probleem zal in de toekomst alleen maar groter worden als het aantal stukken toeneemt. Gelukkig heeft de techniek in de afgelopen jaren niet stilgestaan en is het aantal computerprogramma's waarmee je leuke dingen kunt doen, toegenomen. Vooral de ontwikkelingen op het gebied van Internet zijn in het kader van dit artikel interessant. Er zijn nu programma's waarmee je op eenvoudige wijze websites kunt ontwerpen en bewerken. Hoewel websites in principe zijn bedoeld om gegevens op Internet te zetten, kun je ze natuurlijk ook alleen voor eigen gebruik toepassen. En dat is wat ik heb gedaan om wat meer ordening in mijn bestanden aan te brengen en ze te koppelen aan kwartierstaten en parentelen.

Hoe zo'n digitaal familiearchief kan worden opgezet, is hierna beschreven.

Wat u nodig heeft

Voor een dergelijk project heeft u allereerst een computer en een scanner nodig. Een eenvoudige computer (minimaal een Pentium 100 MHz) met Windows 95 volstaat al. De harde schijf mag niet al te klein zijn. Een gigabyte is toch wel het minimum. Maar hoe sneller de computer en hoe groter de harde schijf is, des te prettiger het allemaal werkt.
Aan de scanner zou ik wel hogere eisen willen stellen. Zelf gebruik ik de scanjet 5200C van HP, welke mij goed bevalt. Wilt u ook dia's en negatieven gaan scannen, dan is de HP 5370C een aanrader. Deze heeft hiervoor namelijk een aantal accessoires waarmee uitstekende resultaten kunnen worden bereikt. Maar ook van andere merken zijn er goede apparaten te koop. U moet dan in het algemeen toch al gauw denken aan de prijsklasse vanaf zo'n f 500,--.
Na het scannen kunnen de foto's worden opgeslagen en bewerkt. Voor het bewerken bestaan diverse programma's. Wat u in eerste instantie nodig heeft zit meestal al bij de geleverde scanner. Ikzelf gebruik Adobe PhotoDeLuxe Business-Editie dat op de installatie CD-Rom van mijn scanner stond. Wilt u meer geld uitgeven, dan kunt u aan andere fotobewerkingsprogramma's denken, bijvoorbeeld aan Adobe PhotoShop en Corel Photo-Paint. Maar ook op dit gebied zijn er tegenwoordig talloze keuzemogelijkheden.
Voor de naamgeving van de fotobestanden is uitgegaan van de kwartierstaat van mijn kinderen. Eerst worden de afgebeelde personen genoemd (gecodeerd) en daarna de plaats en het jaar waar(in) de foto's zijn genomen. In sommige gevallen wordt er nog een volgnummer toegevoegd. Zo is bijvoorbeeld kw 2,5 - Zandvoort 1938 - 3 de derde in 1938 in Zandvoort genomen foto van mijn moeder (kw 5) en mij (kw 2). De lettercombinatie kw is een verwijzing naar de kwartierstaat. Komen de gefotografeerde personen niet in de kwartierstaat voor, dan wordt bijvoorbeeld naar een parenteel verwezen of naar recordnummers van persoonsbladen. Van groepsfoto's worden alleen de hoofdpersonen genoemd, de rest met e.a.. Zo is bijvoorbeeld kw 22,23, e.a. - Vorden 1926 een groepsfoto van mijn overgrootouders op hun 50-jarige trouwdag. Op deze wijze is aan de bestandsnamen direct te zien wie op de foto's staan en waar het een en ander zich afspeelt. Het terugvinden van een leuke foto van een familielid is bij een korte lijst niet zo'n groot probleem, maar het wordt wat lastiger als de lijst langer is. Eigenlijk is dit de omgekeerde wereld, want je begint meestal bij een persoon en daarvan wil je het nodige weten. Je bent niet alleen nieuwsgierig naar zijn of haar foto's, maar bijvoorbeeld ook naar andere interessante dingen, bijvoorbeeld leuke anekdotes en familieverhalen. Misschien bestaan er nog geluidsopnamen van het desbetreffende familielid. Maar hoe koppel je nu dit soort informatie aan personen? Het liefst wil je eigenlijk dat de gezochte informatie met een druk op een knop snel wordt getoond of kan worden beluisterd. Hierboven is al aangegeven dat dit met behulp van websites is te realiseren. Een probleem tot nu toe was eigenlijk het maken van een website. Enige kennis van HTML - geen programmeertaal, maar een set codes die je op de PC intikt - was daarvoor wel nodig. Voor velen toch wel een lastige klus, zeker als je een hele mooie site wilde maken. Gelukkig bestaan er tegenwoordige zeer handige en eenvoudige programma's waarmee de klus zonder enige kennis van HTML in een mum van tijd kan worden geklaard. Soms zijn ze zelfs gratis verkrijgbaar. Zo beschik ik bijvoorbeeld over PageMill van Adobe dat mij na het kopen van een inktjetpatroon door HP werd toegestuurd, zonder enige kosten. Heel sympathiek. Wellicht een kleine tegemoetkoming in de toch wel vrij prijzige aankoop. Nu is het wel zo dat je na het printen van de gebruikersgids van het programma bijna weer aan een nieuw patroon toe bent. Met andere woorden, voor niets gaat de zon op. Het programma wordt soms ook gratis geleverd bij aanschaf van een HP-Deskjet Printer. Meer informatie hierover is te vinden op de website van Adobe (http://www.adobe.com).
Voor het koppelen van personen aan foto's en andere documenten ga ik in eerste instantie uit van een kwartierstaat. Dit kan een kwartierstaat van jezelf, je kinderen of van een ander familielid zijn. Komen de te koppelen personen niet in een kwartierstaat voor, dan wijk ik uit naar een parenteel van een voorouder. Ook deze voorouder is willekeurig te kiezen. Het voordeel van een parenteel is dat je ook neven en nichten, ooms en tantes, oudooms en oudtantes enz. bij je project kunt betrekken. Wel moet het genealogische overzicht als HTML-document zijn opgemaakt. Dit kun je bijvoorbeeld met het bovengenoemde programma PageMill doen, uitgaande van een tekstbestand, maar veel handiger is het om hiervoor een genealogisch computerprogramma te gebruiken dat documenten in dit formaat genereert. Zelf heb ik hele goede ervaringen met Pro-Gen. Nadat de gegevens van de familieleden zijn ingevoerd, kun je op heel eenvoudige wijze een kwartierstaat, een stamreeks, een parenteel of een genealogie in verschillende uitvoeringsvormen afdrukken of op diskette zetten. Een van de mogelijkheden is een uitvoer als HTML-bestand, al dan niet voorzien van een alfabetische index en een naamregister waarvan de namen via links gekoppeld zijn aan bijvoorbeeld een kwartierstaat of parenteel.
In feite hebben we nu alles om de website te kunnen maken. Maar een ander handig programma wat we hierbij nog kunnen gebruiken, is Photo Explorer van Ulead dat je van Internet kunt downloaden (www.ulead.com). Het is speciaal ontwikkeld om foto's in de vorm van thumbnails op Internet te zetten. Thumbnails zijn verkleinde foto's die keurig in rijen op een scherm worden getoond. In een oogopslag heb je een overzicht van alle foto's die in een bepaalde map voorkomen. Wanneer je met de muis op een thumbnail op een webpagina klikt, verschijnt de bijbehorende foto in vergrote vorm op het scherm. Verder biedt dit programma de mogelijkheid foto's in een diashow op te nemen. Deze kan zowel met de hand als automatisch worden afgespeeld. Ook hiervan is een webversie mogelijk.
Tenslotte wordt er van uitgegaan dat u over een webbrowser beschikt, bijvoorbeeld Microsoft Internet Explorer of Netscape Navigator.

Tot zover het overzicht van alles wat u in eerste instantie nodig heeft. Het kost wat tijd om een beetje met de diverse programma's vertrouwd te raken, maar dat is niets vergeleken met wat er na komt. Moet u helemaal vanaf het begin beginnen, d.w.z. uw familie nog uitzoeken en de resultaten daarna nog met behulp van een genealogisch programma in de computer invoeren, dan wordt het een project van jaren. Doch heeft u dit voorwerk allemaal al gedaan, dan nog moet u eerder aan maanden dan aan dagen denken, aannemende dat u niet de hele dag voor de computer wilt zitten. Kortom, aan het overzicht kunt u ook nog de punten tijd (een heleboel) en doorzettingsvermogen (een flinke dosis) toevoegen.

De verschillende stappen

Scannen en opslaan
U legt een foto in de scanner en begint te scannen, nadat u uiteraard eerst het scanprogramma heeft gestart. Na een korte tijd verschijnt er een afbeelding op het scherm. Bent u tevreden over het resultaat, dan moet de foto worden bewaard. Maar waar en hoe? Het is handig om de foto's allemaal in dezelfde map op de harde schijf op te slaan, bijvoorbeeld met de naam Familiearchief. In de handleiding voor Windows kunt u zo nodig nalezen hoe zo'n map kan worden aangemaakt. Laten we aannemen dat u ze allemaal in de map C:\Familiearchief wilt bewaren. Gescande foto's zijn grafische bestanden die in verschillende formaten kunnen worden opgeslagen. Ik werk meestal met de formaten JPEG-bitmap (*.jpg) en TIFF-bitmap (*.tif). In de praktijk hebben deze twee formaten zich ontwikkeld tot een soort pseudo-standaarden. TIFF wordt voornamelijk gebruikt voor drukwerk en DTP, terwijl JPEG vooral wordt gebruikt voor beeldbewerking op de PC en voor gebruik op Internet. JPEG -bestanden nemen aanzienlijk minder geheugenruimte in beslag dan TIFF-bestanden die soms wel enkele megabytes nodig hebben. Als u genoeg geheugenruimte heeft en u wilt de foto later ook nog eens mooi afdrukken, dan adviseer ik u de foto's eerst maar als TIFF-bestand te bewaren. In een later stadium slaan we ze ook nog als JPEG-bestand op. Vervolgens moet u nog een naam voor het bestand kiezen. Ikzelf gebruik het in de vorige paragraaf beschreven systeem en ga uit van de kwartierstaat van mijn kinderen. Tenslotte slaat u de gescande afbeelding als beeldbestand op. En zo gaat u te werk met alle foto's die u wilt scannen.
Meestal voldoen de gescande afbeeldingen niet helemaal aan uw eisen. Ze staan bijvoorbeeld scheef of er staat meer op dan de bedoeling is. Maakt u er maar geen probleem van, want al deze onvolkomenheden kunt u later met behulp van een bewerkingsprogramma veranderen.
Vaak komen foto's niet als losse foto's voor, maar bevinden ze zich in albums. In dat geval scan ik de volledige pagina's. Later bij de bewerking van de foto's sla ik ze als afzonderlijke bestanden op. Voor de naamgeving van de pagina's gebruik ik bijvoorbeeld aanduidingen als Zomervacantie 1934 -4, Amsterdam 1942 - 2 e.d.

Backups
Als u een aantal foto's heeft gescand is het verstandig een backup te maken. In het algemeen zijn daarvoor eigenlijk alleen maar diskettes beschikbaar. Gaat het om zwartwitfoto's en JPEG-bestanden, dan kunt u op een diskette wel een aantal bestanden kwijt. Uitgaande van zo'n 40 kb per foto heeft een diskette van 1,4 MB plaats voor ongeveer 35 bestanden. Het wordt lastiger wanneer u TIFF-bestanden wilt kopiëren. In dat geval mag u blij zijn als u op een diskette een foto kwijt kunt, maar meestal lukt het niet. Wat dan? U kunt natuurlijk het risico nemen dat er met uw computer niets misgaat, maar al is deze kans klein, het kan altijd gebeuren. En dan bent u alles kwijt. Zonde van al het werk dat u heeft gedaan. Er zijn een paar oplossingen. U kunt overwegen een Zip-drive aan te schaffen. Deze kan op de parallelle poort van uw computer worden aangesloten. U kunt hem ook (laten) inbouwen. De fabrikant Iomega brengt dit apparaat in de handel (voor informatie: http://www.iomega.com) Er zijn momenteel drives voor Zip-disks van 100 MB en 250 MB. Op zo'n disk kunt u heel wat foto's opslaan. Het werkt net zo gemakkelijk als met een diskette in de A-drive, zelfs sneller. Een tweede oplossing is, maar dan moet u wel over een vrij moderne computer beschikken, de bestanden op een CD-ROM zetten. Een derde optie is de bestanden in een zogenaamd fotoalbum op Internet plaatsen, bijvoorbeeld bij Otofoto (http://www.otofoto.com) of Hotmail (http://www.hotmail.com). Hoewel de kans klein is, loopt u echter wel het risico dat de bestanden door een storing bij de provider worden gewist.

Fotobestanden bewerken
Zoals al eerder is opgemerkt, voldoen de gescande afbeeldingen meestal nog niet helemaal aan uw eisen. U wilt bijvoorbeeld gekartelde witte randen verwijderen, beschadigingen wegwerken of een persoon er uitlichten. Wat vaak voorkomt is dat foto's scheef staan. Dit gebeurt nogal eens als u fotoalbums scant. Soms moet een blad een kwartslag worden gedraaid om toch alle foto's in een keer te kunnen scannen. Naderhand moet deze handeling weer ongedaan worden gemaakt. Dit kunt u allemaal met fotobewerkingsprogramma's doen. Met Adobe PhotoDeluxe gaat dit als volgt.

Nadat het programma gestart is, kies ik in het openingsscherm via Foto kiezen en nog een keer Foto kiezen en Openen een bestand in de map Familiearchief. De foto verschijnt even later op het scherm. Door in te zoomen kan de foto worden vergroot. Vervolgens klik ik met de linker muisknop op Retoucheren en daarna op Grootte Oriëntatie. Er opent zich een menubalk met de mogelijkheden Uitlijnen, Aanpassen, Uitsnijden, Grootte en Klaar. Met Aanpassen kan de foto worden geroteerd en met Uitsnijden kan de foto worden bijgesneden. Zo nodig kan de afmeting van de foto nog met Grootte worden aangepast. Dit is belangrijk als de foto in een bepaald formaat moet worden afgedrukt, bijvoorbeeld voor een fotolijstje. Nadat ik op Klaar heb geklikt ga ik naar Bestand en klik op Opslaan als. Hier kies ik voor het formaat JPEG. Na de bewerkte foto een naam te hebben gegeven sla ik deze op. De foto staat dan nog steeds op het scherm. Meestal voorzie ik de foto dan van nog wat extra informatie, zoals wie de afgebeelde personen zijn en waar en wanneer de foto is genomen. Ik klik daartoe met de muis op de letter T. Er opent zich een venster waarin tekst kan worden getikt. Er kan uit verschillende lettertypes en lettergrootten worden gekozen, bijvoorbeeld Times New Roman 10. Na op OK te hebben geklikt verschijnt de tekst op de foto. Deze kan dan met de muis naar de gewenste plaats worden gesleept. Vervolgens wordt de foto opgeslagen, zoals hierboven is beschreven. Door aan de vorige bestandsnaam (t) toe te voegen is te zien dat het in wezen om dezelfde foto's gaat, waarvan de tweede echter van extra informatie is voorzien. Op deze wijze voorkom je het probleem dat er later foto's in omloop zijn waarvan niemand weet wie de afgebeelde personen zijn. Bovendien beschik je dan ook nog over de "originele" foto die je later misschien nog eens op een ander manier wilt bewerken.
Bij het bewerken van fotobladen wordt op dezelfde manier te werk gegaan. Na het oproepen van het fotoblad snij ik een foto uit (via Retoucheren enz.) en bewerk deze volgens de hierboven beschreven procedure.
Als een gescande afbeelding als TIFF-bestand is opgeslagen, kan aan de bewerkte foto in JPEG-formaat dezelfde naam worden toegekend. U loopt niet het gevaar dat het ene bestand door het andere bestand wordt vervangen. Beide bestanden worden namelijk apart opgeslagen, weliswaar met dezelfde naam. Dat het om verschillende bestanden gaat is niet alleen te zien aan de achtervoegsels tif en jpg, maar ook aan de pictogrammen voor de bestandsnamen.
Er is uiteraard veel meer met dit programma mogelijk, maar ik heb me beperkt tot de meest voorkomende handelingen.

Mocht u met een ander programma gaan werken, dan heeft u al vast een idee hoe het een en ander in zijn werk gaat.

Van fotobestanden naar webpagina's
Zijn de foto's eenmaal gescand, bewerkt en opgeslagen, dan is het meeste werk gedaan. Wat nog moet gebeuren is hiermee vergeleken een peuleschil. De volgende stap is het importeren van foto's in webpagina's. Met het programma PageMill van Adobe gaat dat als volgt.

Wanneer u het programma start, wordt een nieuw leeg document op het scherm weergegeven. In de werkbalk ziet u een aantal knoppen die ook in tekstprogramma's voorkomen, zoals in Word. U zet de cursor, door op de knop centreren te klikken, in het midden van de eerste regel. Vervolgens klikt u op Insert (het programma is Engelstalig) en in het geopende menu op Object en Other file. U kiest de foto die u wilt importeren.
Even later verschijnt de foto op het scherm met een grijze achtergrond. De achtergrondkleur kunt u veranderen door op de toets F8 te drukken en in het geopende menu op het pijltje van Background te klikken. In het rolmenu klikt u op de gewenste kleur.
Als u wilt, kunt u ook nog tekst toevoegen. U zet de cursor op de gewenste plaats en tikt de tekst in.
Wanneer u over het bereikte resultaat tevreden bent, slaat u de pagina op. U gaat naar File (links boven) en klikt vervolgens op Save Page. U vult een bestandsnaam in en klikt op Opslaan, waarna het document automatisch als HTML-bestand wordt opgeslagen. Ook nu weer kunt u dezelfde bestandsnaam gebruiken. Aan het achtervoegsel htm en het pictogram kunt u zien dat het toch om een ander bestand gaat, ook al is de naam hetzelfde.

En zo kunt u aan elk fotobestand een webpagina toevoegen. In een later stadium koppelt u dan de pagina's bijvoorbeeld aan uw kwartierstaat (zie hierna).Heeft u van een voorouder maar een foto, dan kunt u met de hier beschreven procedure volstaan. Maar heeft u meer foto's en ook nog andere interessante documenten van een familielid, dan is het handiger om met het programma Photo Explorer van Ulead (of een daarmee vergelijkbaar programma) te beginnen en het programma PageMill te gebruiken voor verdere bewerking van de bestanden

Van thumbnails naar webpagina's
Wanneer u het programma Photo Explorer start, wordt een scherm weergegeven met een aantal frames en knoppen. De opzet is dezelfde als van bijvoorbeeld Windows Verkenner. Wordt in het linker frame een map uitgekozen, dan verschijnt de inhoud daarvan in het rechter frame. Kiest u een map met fotobestanden, dan verschijnt in dit programma een overzicht van alle in de map aanwezige foto's. Deze worden in verkleinde vorm weergegeven, de zogenaamde thumbnails of miniaturen.
Het maken van een webpagina gaat als volgt.

Eerst wordt de map Familiearchief geopend, aannemende dat u alle bestanden daarin hebt ondergebracht. Vervolgens selecteert u in het rechter frame de foto's die u op een webpagina wilt plaatsen. Gebruik hiervoor de foto's die als JPEG-formaat zijn opgeslagen. Klik op de eerste foto die u hebt uitgekozen. De volgende foto's kiest u door deze eveneens aan te klikken en gelijktijdig de CTRL-toets in te drukken. De volgorde van klikken is tevens de volgorde waarin de foto's op de webpagina verschijnen. Op deze wijze kunt u vele foto's op een webpagina kwijt. Dit is niet onze bedoeling. Het doel is een webpagina van een voorouder of ander familielid met een paar foto's uit zijn of haar verschillende levensfasen. Deze pagina gaan we als een soort homepage van de desbetreffende persoon gebruiken met verwijzingen naar andere bestanden.
Wanneer we met de selectie van een klein aantal foto's klaar zijn, klikken we via Internet (bovenaan) op Output Web Thumbnails. Er verschijnt een scherm met vier tabbladen.
Op het eerste blad (Page) vult u in het veld bij Output folder C:\Familiearchief in. Bij het onderwerp General klikt u op de blokjes die voor u van toepassing zijn. Vul in ieder geval bij Page title en Header text de naam van de voorouder in. Kies bij Background een achtergrondkleur. De overige hokjes zou ik blanco laten (er op klikken wanneer dat niet zo is).
Op het tweede tabblad (Thumbnails) geven we nog even aan hoe de thumbnails moeten worden gegroepeerd. Vult u bij rows en columns bijvoorbeeld de getallen 1 en 3 in, dan staan drie geselecteerde foto's op een rij. De rest van het blad veranderen we niet.
Klik tenslotte op OK. De webpagina - waarop de geselecteerde thumbnails met daarboven de naam van de voorouder - is nu opgeslagen in het Familiearchief. Later passen we de pagina met PageMill nog aan. Bent u nieuwsgierig hoe de pagina er uit ziet, klik dan op Preview.

Op dezelfde wijze kunt u thumbnails in een fotoalbum onderbrengen. Bij Page title en Header Text op het tabblad Page vult u dan de naam van het album in, bijvoorbeeld Zomervakantie 1937. U kunt het album net zo groot maken als u wilt.

De geselecteerde foto's worden als diashow opgeslagen wanneer u via Internet (bovenaan) op Output Web Slide Show klikt. Na opening van het bestand worden de foto's achtereenvolgens automatisch op het scherm getoond.

En zo kunt u aan een serie thumbnails een webpagina toevoegen die in een later stadium aan bijvoorbeeld een kwartierstaat kan worden gekoppeld.

Het programma heeft veel meer mogelijkheden. De behandeling hiervan laten we echter achterwege, daar we ze verder niet zullen gebruiken.

Webpagina's aanpassen
Met PageMill gaan we de webpagina's nu verder aanpassen. U start het programma en opent een van de webpagina's die u heeft gemaakt (deze herkent u aan het achtervoegsel htm en de pictogrammen; uw bestandsnamen van Adobe beginnen meestal met kw en die u van Ulead nodig heeft, bevatten de lettercombinatie ulthm), Op het scherm staat nu een foto of een rijtje thumbnails.
Boven de foto of boven de thumbnails tikt u de naam van de voorouder (als deze er nog niet staat). Daaronder kunt u bijvoorbeeld de geboorte- en overlijdensdatum vermelden (de lettergrootte kunt u met de pijltjes naast de letter A in de werkbalk veranderen).
Daarna centreert u de cursor onder de foto of thumbnails en voegt een tabel in. Dit kunt u o.a. doen met een knop (ziet er als een wafeltje uit) op de werkbalk. U klikt hierop, blijft de muisknop vasthouden en sleept de pijl naar rechts voor het aantal gewenste kolommen en naar beneden voor het aantal gewenste rijen. Meestal heeft u genoeg aan een rij. Na het loslaten van de muisknop verschijnt de tabel.
U selecteert de tabel en tikt tekst in de cellen. In de eerste cel bijvoorbeeld Fotoalbum. Teksten voor andere cellen zijn bijvoorbeeld: Naar kwartierstaat, Naar parenteel en Diversen. De bedoeling hiervan is dat u deze teksten voor verwijzingen (links) naar andere webpagina's gaat gebruiken. In dit voorbeeld dus naar een fotoalbum, een kwartierstaat en een parenteel. De webpagina Diversen kunt u weer gebruiken als tussenstation voor koppelingen naar andere pagina's, bijvoorbeeld naar een geboorteakte, een dagboek, brieven en Internetsites. Het laatste kan van toepassing zijn wanneer uw voorouder bijvoorbeeld een bekende historische figuur is geweest. En die kans is niet eens zo klein, want alleen al in Nederland zouden ongeveer 300.000 personen van Karel de Grote moeten afstammen. Mocht u hem in uw kwartierstaat (willen) hebben, dan zijn deze adressen wellicht voor u interessant: http://www.boek.com/gen/karel.htm, http://back.to/kareldegrote en http:// www.berliner-geschichtssalon.de.
Hiermee is de aanpassing van de webpagina in principe afgerond. U kunt het een en ander nog verfraaien met andere lettertypes en tekst- en achtergrondkleuren, maar dat is eigenlijk iets als u het programma beter kent.
Bent u (voorlopig) tevreden, dan slaan we de pagina via File en Save Page op. Via File en Close sluit u de pagina af en kunt u het volgende bestand gaan bewerken.

Het leggen van links
Het enige wat nu nog moet gebeuren is het aanbrengen van de verwijzingen naar andere webpagina's. Dit gaat als volgt.

U start het programma PageMill en opent een van de webpagina's die u zoeven heeft gemaakt. U selecteert de tabel en markeert de tekst in de eerste cel (plaats daartoe het invoegsymbool op de positie waar de selectie moet beginnen, druk op de muisknop en houd deze ingedrukt terwijl u de aanwijzer naar het einde van de tekst sleept en laat de muisknop dan los). Met Ctrl + M (d.w.z. druk gelijktijdig op de toetsen Ctrl en M) opent u de bestandenlijst waarin het bestand voorkomt waarnaar u de link wilt leggen. Klik op de bestandsnaam en vervolgens op Link to. De zwarte tekst verandert van kleur en wordt onderstreept. Heeft u zich vergist, dan kunt u na markering van de tekst de aangebrachte link met Ctrl + R ongedaan maken. Vervolgens doet u hetzelfde voor de andere cellen. Wanneer u klaar bent, slaat u via File en Save Page de pagina op.
U zult ongetwijfeld naar het resultaat nieuwsgierig zijn. Door nu op de grote knop in de rechter bovenhoek te klikken kunt u direct alles controleren. Werkt alles naar tevredenheid, dan klikt u weer op de grote knop en sluit af via File en Close, waarna de volgende webpagna voor bewerking aan de beurt kan komen.

U zult bij het testen van de webpagina gemerkt hebben dat de link naar de bovenkant van de opgeroepen pagina's werd gelegd. Vaak kan het gewenst zijn dat de link naar een andere positie verwijst. Door het aanbrengen van ankers kan dit worden gerealiseerd. Dit gaat als volgt.

Open weer een webpagina. Zet de cursor op de plaats waar het anker moet worden aangebracht. Klik op Insert (bovenaan) en daarna op anchor. Het anker verschijnt als een klein vierkantje op het scherm. Andere ankers worden op dezelfde manier aangebracht. Daarna weer via File op Save Page klikken, maar nog niet afsluiten.
Vervolgens opent u het bestand van waaruit de link moet worden gelegd. Klik op Window (bovenaan) en Tile Vertically. Op het scherm verschijnen de twee bestanden naast elkaar. Wordt het invoegsymbool op een anker geplaatst, dan verandert dit in een pijltje. Door de muisknop ingedrukt te houden sleept u met het pijltje het vierkantje naar de link in het andere bestand waarmee verbinding moet worden gemaakt. Na het loslaten van de muisknop is de verbinding gelegd. Andere verbindingen worden op analoge wijze gelegd. Na de veranderingen in de twee bestanden te hebben opgeslagen (via File en Save Page) kunt u weer, na op de grote knop te hebben geklikt, testen of alles goed werkt.

Het kan voorkomen dat u een koppeling naar een site op het Internet wilt leggen. Daartoe opent u in PageMill de webpagina waarin u de link wilt opnemen. U tikt een geschikte tekst (bijvoorbeeld het internetadres, maar dat is niet per se nodig), markeert deze en in het onderste venster vult u het internetadres in. U drukt op de toets Enter, en de verbinding is aangebracht.
Helaas hebben Internetsites niet het eeuwige leven. Het komt nogal eens voor dat hun adressen veranderen en opeens onvindbaar zijn. Sommige sites verdwijnen gewoon van het net. Daarom is het verstandig een interessante site zelf op te slaan. Hoewel de computer dit meestal al automatisch doet als u aan het surfen bent, is het toch beter de informatie op een diskette of Zip-disk te hebben. Want als u een keer oude Internetbestanden gaat opruimen, dan zult u zien dat u ook net die site verwijdert die u zo graag had willen bewaren. Bovendien kunt u de site in het Familiearchief opnemen, waardoor u niet meer van het Internet afhankelijk bent.

De laatste stap

Nu alle voorbereidende stappen zijn gedaan, kan het project worden afgerond. We gaan de verschillende webpagina's koppelen aan een kwartierstaat.
Daar we een familiearchief willen aanleggen, ligt het voor de hand dat we een kwartierstaat van onszelf of van onze kinderen kiezen. Daarvan moet eerst een HTML-bestand worden aangemaakt. Heeft u de kwartierstaat als tekstbestand op uw computer staan, dan kan PageMill dit direct in het gewenste formaat omzetten (via File, Open en kies als bestandstype Convertible Files). Ook moderne tekstverwerkingsprogramma's (o.a. Word 2000) kunnen dit tegenwoordig. Gebruikt u het genealogieprogramma Pro-Gen, dan beschikt u zonder meer over de juiste uitvoering, zelfs met een alfabetische index en naamregister. Het leggen van een koppeling gaat als volgt.

U start PageMill en opent de kwartierstaat. Bij de versie van Pro-Gen moet u niet de frameset openen (frame 2 of frame 3) maar de kwartierstaat zelf (dus zonder index en naamregister), daar PageMill de opmaak van de frameset niet accepteert. Heeft u een wat oudere computer, dus een niet al te snelle, dan heeft het programma bij hele grote kwartierstaten van Pro-Gen moeite met laden. In dat geval zou u kunnen overwegen een beperkt aantal generaties op te nemen (bijvoorbeeld de eerste vijf, daar je voor de oudere generaties meestal geen materiaal voor een familiearchief hebt). Vervolgens markeert u een kwartiernummer (het nummer voor de naam) en opent met Ctrl + M de bestandenlijst met het bestand waarnaar u de link wilt leggen. In dit geval is dit de homepage van de gekozen voorouder. Klik op de bestandsnaam en daarna op Link to. De koppeling is nu tot stand gebracht. En zo doet u dit voor de andere kwartiernummers. We hadden natuurlijk ook de naam van de voorouder als uitgangspunt kunnen nemen, maar daar in sommige kwartierstaten al namen voor koppelingen zijn gebruikt, o.a. van Pro-Gen, is hier voor deze opzet gekozen. Aan de teksten huwt of tr. is informatie over huwelijken te koppelen. En heeft u interessante informatie over een geboorteplaats, dan verbindt u de plaatsnaam met de desbetreffende webpagina.

Hierboven is de kwartierstaat als uitgangspunt genomen. Maar het is vaak ook handig om te kunnen terugkoppelen Daarvoor is in de webpagina's van de voorouders in de tabel de tekst Naar kwartierstaat opgenomen. Plaatst u voor de kwartiernummers een anker, dan kunnen de webpagina's van de voorouders rechtstreeks aan de kwartieren worden gekoppeld. De procedure hiervoor is in de vorige paragraaf beschreven.

Wanneer alle koppelingen zijn aangebracht, sluit u af via File en Close. Maar vergeet niet om af en toe uw werk via File en Save Page op te slaan!

Het spreekt voor zich dat het bovenstaande ook voor parentelen en andere familieoverzichten kan worden opgezet.

In een schema is aangegeven hoe de webpagina's aan elkaar zijn gekoppeld.

Eindtest

Nu het project bijna is afgerond, rest ons alleen nog maar de eindtest. Dit kan met PageMill, maar het is handiger om dit met Microsoft Internet Explorer of Netscape Navigator te doen. Open daartoe Windows Verkenner en klik achtereenvolgens op de map Familiearchief in het linker frame en op het bestand met de kwartierstaat (of frame 3 wanneer u Pro-Gen gebruikt) in het rechter frame. Even later verschijnt de kwartierstaat op het scherm. Wanneer u in een eerder stadium de koppelingen van de homepages van de voorouders al heeft gecontroleerd, dan hoeven nu alleen nog maar de verbindingen tussen de kwartierstaat en de homepages te worden gecheckt. Mochten er zich onverhoopt nog een paar problemen voordoen, dan kunnen deze met PageMill worden opgelost. Bent u uiteindelijk helemaal tevreden, dan kunt u het project met een gerust hart afsluiten. Maar of u dan ook klaar bent? Dat is een andere zaak. Als genealoog ben je eigenlijk nooit klaar. Er is altijd wel weer iets wat nog niet is uitgezocht of nog gedaan moet worden. Maar hoe dan ook, voorlopig kunt u op een interessant project terugkijken en uw eventuele kinderen en kleinkinderen zullen u later hiervoor erg dankbaar zijn.

Slotopmerkingen

Het project is afgerond, maar alles staat waarschijnlijk nog op de harde schijf. Het eerste wat nu moet gebeuren is het maken van reservekopieën. Zoals al eerder is opgemerkt, kunt u hiervoor diskettes, Zip-disks of CD-ROMS gebruiken. Vooral op het laatste medium kunt u erg veel informatie kwijt (tot zo'n 650 MB). Maar zelfs zoveel opslagcapaciteit is niet genoeg als u ook nog films wilt opslaan. Voor een filmpje van een uur is al gauw zo'n 5 GB nodig. Gelukkig staat de techniek niet stil. Het zal niet lang meer duren of u kunt ook als particulier zelf videofilms op DVD-schijven zetten, de uitkomst voor de enthousiaste videofilmer die zijn films voor lange tijd zonder kwaliteitsverlies voor het nageslacht wil bewaren. Dus mocht u nog oude 8 mm films hebben liggen, overweegt u dan deze op videofilms zetten. Dit werk kunt u uitbesteden, maar met behulp van een glasscreen is dit heel goed zelf te doen. Daarna het resultaat op de computer bewerken en vervolgens op een DVD-schijf opslaan. Informatie over deze ontwikkelingen vindt u o.a. in het Nederlandse blad VIDEO.

Wanneer u het familiearchief heeft gekopieerd, kunt u het van de harde schijf verwijderen. Maar zorg er wel voor dat u een extra kopie maakt, want je weet maar nooit. En als u dan toch aan het kopiëren bent, kunt u misschien ook familieleden met een kopie een plezier doen, waarmee de kans dat het familiearchief verloren gaat tot vrijwel nul wordt gereduceerd. .

Tenslotte wens ik u heel veel succes en hoop dat u een heleboel genoeglijke uurtjes aan het opzetten van uw familiearchief mag beleven.